اسیدوز شکمبه چیست و چگونه ایجاد می شود؟
هنگامی که اسید تولید شده ناشی از فعالیت تخمیر مواد آلی در شکمبه، از ظرفیت حیوان جهت جذب یا خنثی کردن آنها تجاوز نماید، pH شکمبه کاهش می یابد و در شرایطی باعث اسیدوز خواهد شد.
مضرات اسیدوز در دام
- اسیدوز حتی در سطوح تحت بالینی سبب کاهش باکتری های تجزیه کننده سلولز در شکمبه و کاهش قابلیت هضم کلی خوراک می گردد.
- علاوه بر این، اسیدوز سبب کاهش حرکات شکمبه و عملکرد شکمبه در مخلوط کردن خوراک می شود.
- در نهایت سبب کاهش اسیدهای چرب فرار مجاور دیواره شکمبه خواهد شد.
- و در ادامه جذب اسیدهای چرب را کاهش می دهد.
- همراه با کاهش حرکات شکمبه و مخلوط شدن خوراک، نشخوار نیز کاهش می یابد
- و کاهش آن سبب کاهش جریان بزاق به شکمبه می گردد.
جهت درک بهتر اهمیت ترشح بزاق، قابل ذکر است که ترشح بافرها در بزاق معادل بیش از سه کیلوگرم بی کربنات سدیم (جوش شیرین) است. چنانچه غلات جیره به طور ناگهانی افزایش یابد، تولید اسیدهای چرب فرار نیز متناسب با آن در شکمبه افزایش می یابد.
خطرات مهار نکردن اسیدوز در دام
اگر اسید تولید شده متناسب با افزایش تولید سریعاً جذب نگردد، در شکمبه تجمع می یابد. بسته به میزان اسید تجمع یافته در شکمبه مشکلات مختلفی در اثر اسیدوز شکمبه ایجاد می گردد .
اسیدوز تحت بالینی چیست؟
اسیدوز تحت بالینی زمانی اتفاق می افتد که pH شکمبه در طول یک دورۀ زمانی کمتر از ۸/۵ باشد. چنانچه این دورۀ زمانی بیشتر از سه ساعت باشد، توانایی سلول های دیواره شکمبه جهت جذب اسیدهای چرب فرار کاهش می یابد وسپس تغییرات جمعیت میکروبی موجب کاهش هضم فیبرمی گردد. در اسیدوز تحت بالینی شکمبه اگرچه ممکن است دام کاملاً سالم به نظر برسد، ولی ماده خشک مصرفی و تولید شیرکاهش می یابد. همچنین چربی شیر تولیدی ممکن است کاهش یابد.
اثرات مخرب اسیدوز در بدن دام
گونه های خاصی از باکتر ی ها و قار چ های موجود در شکمبه به شدت به اسیدوز حساس هستند و اندوتوکسین و هیستامین آزاد می کنند که با عبور این مواد از دیوارۀ شکمبه و ورود آنها به داخل جریان خون، می توانند در اندام های حرکتی سبب ایجاد لنگش شوند. به موازات افزایش تجمع اسید، مصرف خوراک، تولید و سلامت حیوان بیشتر تحت تأثیر قرار می گیرد .
